محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1770
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
به قتل آوردند و آنچه به تحقيق پيوست دويست و هفتاد نفر از صاحبمنصبان خان خيوه كشته شده بودند . شب سيزدهم رجب كه شب عيد مولود مسعود حضرت امير المؤمنين على بن ابيطالب سلام اللّه عليه بود خبر قتل خان خيوه به دار الخلافهء باهره رسيد و شب پانزدهم رضا قلى خان با سرها وارد گرديد . روز شنبه نوزدهم در سلام عام به عرض خاكپاى همايون رسانيدند . ذات ملكوتى صفات مقدّس پاس خدمات اجداد خان خيوه را به سلاطين باتمكين ايران و بزرگزادگى او را منظور فرموده احضار سر او و كسان او را به حضور همايون اجازه ندادند و امر فرمودند آنها را با كمال احترام تغسيل و تكفين نمايند و در جائى مناسب دفن كنند - نواب احتشام الدوله خانلر ميرزا به پاداش خدمت بستن سدّ ناصرى در حويزه به يك قبضه شمشير مرصّع از جانب سنّى الجوانب مفتخر گرديدند - از غرايب اينكه نخيلات شطّ العرب دو مرتبه ثمر آورد - حاجب الدوله والد مؤلف كه در تعمير و طلا كردن گنبد مطهر امامزاده عبد العظيم عليه السلام مساعى وافيه نموده بود مورد مراحم مخصوصه گرديد - دويست نيزه سر و شصت نفر اسير و دو عرّاده توپ و يك عرّاده خمپاره كه نتيجهء فتح قشون كرمانى در بندرعباس بود به دار الخلافه آوردند - در اين اوان محض مزيد نظم و انتظام امور قشون و استقلال سردار كل دستخطى به قلم معجز رقم همايون خطاب به جناب صدراعظم شرف صدور يافت . چهارشنبه دويّم رجب يكساعت و چهار دقيقه از طلوع آفتاب گذشته تحويل آفتاب به حمل و ابتداى سال خيرمآل توشقانئيل شد و سلام خاص در عمارت كلاه فرنگى و سلام عام در تخت مرمر تشكيل يافت - نواب عليقلى ميرزا ( اعتضاد السلطنه ) به يك قطعه گل كمر مكلّل به الماس مفتخر گرديدند - ميرزا فضل اللّه وزير نظام متوليباشى و پيشكار خراسان چهار زوج در نقره كه هريك دو ذرع طول و يك ذرع و سه چارك عرض دارد به جهت اطراف حرم محترم رضوى شرّفها اللّه تعالى مزيّن به نام همايون تمام و نصب نمود - جناب مسيو اينچكاف شارژدافر دولت روس مقيم دار الخلافه به يك قطعه نشان دوره الماس مصوّر به تمثال بىمثال همايون سرافراز گرديد - در اين اوقات كه فوت مرحوم امپراطور روس نيكلا و جلوس اعليحضرت الكساندر دويّم وليعهد دولت مشار اليها اتفاق افتاد